Werken met daklozen in de V.S.

"Ook als je wat ouder bent kan vrijwilligersdienst je leven veranderen."

Op haar vijftigste jaar begon Cosima Binnig nog eens opnieuw. Ze gaf haar vaste baan op en ging naar de Verenigde Staten om vrijwillig en onbetaald voor daklozen te koken, schoon te maken en hen bij het zoeken naar werk en woonruimte te helpen. Met EIRENE sprak ze over de betekenis van deze vrijwilligersdienst en hoe haar leven sindsdien is veranderd. Het voorbeeld van Cosima Binnig toont aan: voor iets nieuws leren en je eigen persoonlijkheid ontwikkelen is het nooit te laat.

EIRENE: In welk project heb je gewerkt en waar ben je in het begin tegenaan gelopen?

C.B.: In het begin heb ik me erg alleen gevoeld, hoewel je bij Brethen Volunteer Service prima verzorgd wordt. Om te beginnen moest ik Engels leren. Ik heb een klein jaar in het Catholic Workerhouse gewerkt, waar de daklozen met de vrijwilligers onder één dak wonen. In de soepkeuken leek ik de eerste keer wel de Heilige Franciscus. Ik was zo bezeten van het gevoel iets goeds te willen doen en te helpen dat de tranen me over de wangen liepen. Overigens gold voor deze tijd: je bent hier alleen om te leren.

EIRENE: Alleen om te leren. Kan je daar wat meer over zeggen?

C.B.: Een dergelijk verblijf is een totale egotrip. Het is ook belangrijk plezier te hebben en levenslust uit te stralen. Eenvoudig eens plezier beleven hebben vrouwen van mijn generatie namelijk nooit geleerd. Vandaar dat dit een hele nieuwe ervaring voor mij was. Bovendien kreeg ik veel aandacht. Mensen zeiden tegen me: prachtig dat je dit doet. Ook de daklozen bewonderden me. Zeker moet ook niet worden vergeten dat het heel veel met persoonlijkheid te maken heeft. Ik heb ondervonden dat die daklozen net zo sterk zijn als ik, wellicht zelfs nog sterker. Daar was bijvoorbeeld Mary die twee kinderen op straat had gekregen en pas toen ze wist dat we haar geen beperkingen zouden opleggen bij ons introk. Ik stelde vast: soep koken is veel makkelijker dan op straat leven. Mary had ons niet nodig. Ik had wel de daklozen nodig om me te beschermen als ik ’s avonds het Workerhouse verliet om een cursus te bezoeken.

Veranderd ben ik ook nog in een ander opzicht. Voor mijn Amerika reis was ik niet echt gesteld op mieren en andere beestjes. Ik zette mijn schoenen zelfs in de koelkast om het gedierte geen kans te geven erin te kruipen. Tegenwoordig vind ik dat ook mieren hun rechten hebben.

(FOTO VOLGT BINNENKORT)

Cosima Binnig is EIRENE trouw gebleven en ook heden nog als vrijwilliger actief.

Op de foto: Cosima begin 2001 tijdens een EIRENE vertrekcursus.

EIRENE: Wat is het bijzondere aan een vrijwilligersdienst in het buitenland?

C.B.: Door vrijwilligerswerk in het buitenland verlies je de angst voor mensen uit andere culturen. Bovendien biedt het de mogelijkheid van voor af aan te beginnen. De mensen daar kennen je immers niet en hebben daarom geen vooroordelen over de vrijwilliger. Ik kon mij vrijer opstellen en meer mijn andere kanten ontwikkelen dan in Duitsland mogelijk was geweest. Juist voor oudere mensen is het veel moeilijker andere karaktereigenschappen te tonen omdat er veel ingesleten gedrag is en zij niet zo vrij opgevoed zijn als de tegenwoordige jeugd. Als mensen dus behoefte hebben zich eens van een andere kant te ontdekken kan dat naar mijn mening het beste in het buitenland. Bovendien: waar leren oudere mensen beter jongeren kennen? Het contact met de meestal jonge vrijwilligers heeft mij veel vreugde gebracht.

EIRENE: Wat heb je na de vrijwilligersdienst gedaan?

C.B.: Ik heb met mijn levensgezel die ik in Amerika leerde kennen tien jaar over de wereld gereisd. Het waren tien mooie jaren, misschien de mooiste uit mijn leven. In 1999 zijn we naar Duitsland teruggekeerd en we wonen nu in Keulen.

EIRENE: In hoeverre ben je veranderd?

C.B.: De persoonlijke veranderingen merk ik vooral aan de reacties van anderen die zeggen: je bent zo anders geworden. Mijn zelfbewustzijn werd groter, ik ben veel moediger geworden. Ik zeg nu eerder nee als ik iets niet wil. Na het vrijwilligersjaar begon voor mij een nieuwe levensfase. Vroeger was ik zeer begaan met de vredesbeweging. Tegenwoordig speel ik theater en leef ik meer voor mijn eigen plezier, hoewel het vanzelfsprekend heel belangrijk is om mensen te helpen. Echter, voor mij is nu met mijn ruim zestig jaar een andere tijd aangebroken. Avontuurlijk ben ik natuurlijk nog steeds. Zo volg ik nu regiecursussen en speel ik in theaterstukken die onder andere gaan over het daklozenprobleem.

EIRENE: Welke ervaringen uit je tijd in Amerika zijn tegenwoordig nog belangrijk voor je?

C.B.: Door nieuwe wegen te proberen zet je stappen. Mijn dochter heeft heel Duitsland rondgereisd en haar goedlopende zaak opgegeven om in Keulen iets nieuws te proberen. Het heeft haar goed gedaan. Het is ook een ontwikkeling die niet ophoudt. Tegenwoordig weet ik dat we allemaal zowel goed als slecht zijn. Het leven kent vele schakeringen. Alleen zwart of wit bestaat niet. In een jaar vrijwilligerswerk leer je mensen kennen met wie je nooit eerder iets had. En misschien zal je ook nooit meer dergelijke mensen ontmoeten. Vroeger dacht ik: de manier waarop ik leef is de enige juiste. Maar ik kwam erachter dat er nog meer manieren zijn. Er zijn geen juiste manieren, alleen andere. Als iemand mij tegenwoordig iets vertelt wat ik nog niet weet reageer ik alleen nog met: aha.

Dit interview verscheen in de nieuwsbrief van EIRENE internationaal van 1/2001.