Los Pipitos - Nicaragua
Ontstaansgeschiedenis
In Nicaragua bestaan er nog veel vooroordelen en onwetendheid binnen de familie en de samenleving over het thema “leven met een handicap”. Mensen met een handicap staan dikwijls bloot aan bespotting en marginalisering, zowel thuis als in de samenleving, met een gebrek aan respect voor hun mensenrechten. Vanuit de Nicaraguaanse overheid bestaat er nog onvoldoende effectief beleid, noch zijn er programma’s of voldoende fondsen beschikbaar die nodig zijn voor de volledige integratie van gehandicapte kinderen en jongeren in de samenleving.
In 1987 namen enkele mensen het initiatief om ouders van kinderen met een handicap uit te nodigen, die bereid waren zich te organiseren en zich gezamenlijk in te zetten voor de ontwikkeling en maatschappelijke integratie van hun kinderen. Als antwoord hierop besloot een groot aantal ouders, familieleden en vrienden besloot zich te verenigen in de “Vereniging van Ouders en Vrienden van Gehandicapte Kinderen” (“Asociación de Padres de familia y Amigos de Hijos Discapacitados”) met het doel deze realiteit te doorbreken en te veranderen, opdat kinderen met een handicap de gelegenheid zouden krijgen om te leven als volwaardig mens in een omgeving die respect heeft voor hun rechten. De leden van de Vereniging zetten zich gezamenlijk in voor een maatschappij, waarin ook hun kinderen met inachtneming van de Rechten van de Mens met gelijke mogelijkheden voor iedereen zich ten volle kunnen ontwikkelen en gelukkig kunnen zijn. Tevens vormen de leden een zelfhulpgroep voor het overwinnen van hun eigen pijn, schaamte en vooroordelen tegenover hun kinderen.
Doelstellingen en activiteiten
Een en ander heeft ertoe bijgedragen dat vandaag de dag steeds meer ouders en familieleden met liefde, inzet en trots de speciale eigenschappen van hun gehandicapte kinderen accepteren. Daarnaast heeft de Vereniging in de Nicaraguaanse samenleving grote veranderingen teweeg gebracht in de visie en houding tegenover kinderen en jongeren met een handicap. Dit komt tot uiting in minder discriminatie en bespotting en in een actievere inzet en solidariteit in de samenleving.
Momenteel zijn er meer dan 14 duizend ouders bij de landelijke Vereniging aangesloten en deze vertegenwoordigen 75 duizend familieleden, en de Vereniging heeft afdelingen in 63 van de 140 gemeenten in Nicaragua. De Vereniging beschikt over de benodigde kennis en ervaring en werkt op een professionele, betrokken en doeltreffende manier aan de revalidatie van kinderen met een handicap, die aan haar zorg zijn toevertrouwd.
In de loop van de jaren heeft de Vereniging programma’s weten te realiseren die gericht zijn op de integrale ontwikkeling van de kinderen en jongeren door middel van directe, persoonlijke en gespecialiseerde aandacht. Ook door middel van haar strategie van rehabilitatie en integratie alsmede het concept van een wederzijds leerproces tussen betrokken families en lokale gemeenschap heeft ze een goede basis weten te leggen voor een veranderingsproces in het denken over gehandicapten in de gehele Nicaraguaanse samenleving. Zo zet de Vereniging zich in voor het recht van kinderen met een handicap op onderwijs, gezondheid(zorg), sport, kunst, alsmede voor hun waarde en nut voor de samenleving door middel van hun integratie in de arbeidsmarkt.
De Vereniging heeft in het hele land vele ouders en familieleden, als ook verpleegkundigen en leerkrachten opgeleid in de kennis die nodig is om een positieve bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van kinderen met een handicap. Daarnaast heeft ze veel bereikt op juridisch en institutioneel gebied met betrekking tot de rechten van kinderen met een handicap. Tevens heeft ze het vertrouwen weten te winnen van de samenleving en haar civiele organisaties, de overheid en haar instellingen en van internationale organisaties.
Om al deze doelstellingen voor hun kinderen te kunnen realiseren werd de landelijke zelfhulpvereniging Los Pipitos opgericht met in de loop van de tijd steeds meer plaatselijke afdelingen.
Uitgangspunten en visie
Rechten van (gehandicapte) kinderen
De vereniging Los Pipitos onderschrijft het Verdrag van de Rechten van het Kind en de speciale rechten van kinderen met een handicap, zoals dit op 20 november 1989 door de Verenigde Naties is goedgekeurd. Deze rechten van het kind vormen een belangrijk uitgangspunt voor de hulpverlening door de vereniging Los Pipitos. In dit Verdrag staat ondermeer dat alle kinderen recht hebben op gelijke kansen, op goede voeding, op veiligheid en bescherming, op behoorlijke huisvesting, op mogelijkheden om te spelen en op onderwijs.
Kinderen met een handicap hebben dus in de eerste plaats recht op dezelfde fundamentele rechten zoals ieder ander kind. In een apart artikel (artikel 23) vermeldt het Verdrag dat ze bovendien recht hebben op extra zorg en aandacht en indien nodig, op aangepast onderwijs.
Geen afzonderlijk vraagstuk
Zowel in het Noorden als in het Zuiden is de maatschappij voornamelijk (in)gericht op de dominante meerderheid. Mensen met een handicap worden gezien als een afzonderlijke groep. Als aan hun belangen al aandacht wordt besteed, gebeurt dit meestal in de vorm van apart beleid. Apart beleid betekent bijna per definitie uitsluiting en segregatie, twee gescheiden werelden: een wereld voor mensen zonder handicap, een andere wereld voor mensen met een handicap. Dit verhindert dat mensen elkaar leren kennen en waarderen, dat ze leren om samen te leven in één maatschappij, die voor al haar leden toegankelijk is en waarin mensen met en zonder handicap elkaar vooruithelpen.
De vereniging Los Pipitos heeft als doel beleid en programma’s te definiëren en gemeenschappelijke strategieën en gespecialiseerde voorzieningen te ontwikkelen met als kernwaarden respect, gelijkwaardigheid en betrokkenheid. Met respect voor de eigenheid van religie en cultuur van de doelgroep probeert de vereniging Los Pipitos uit te dragen dat een kind met een handicap in de eerste plaats een kind is als ieder ander kind, dat het niet aan de kant wil staan, maar juist gewoon mee wil doen in de maatschappij, dat het behoefte heeft aan uitdaging en dingen wil leren, dat het zo zelfstandig mogelijk wil zijn.
Voor verlening van hulp maakt het voor Los Pipitos dan ook niet uit wat voor soort handicap het kind heeft, of tot welk ras, geloof of geslacht het behoort. Elk kind met een handicap is evenzeer de moeite waard. Bij de hulpverlening gaat men uit van ieders gelijkwaardigheid.
Revalidatie
Kinderen kunnen alleen tot hun recht komen, als ze zich veilig en geborgen weten, als ze worden gewaardeerd en gerespecteerd, als ze deel uitmaken van een sociaal netwerk en als ze de kans en ruimte krijgen om zich te ontplooien. Doordat kinderen met een handicap in Nicaragua vaak in een situatie verkeren, waarin aan deze voorwaarden niet of maar ten dele wordt voldaan, gaan deze kinderen dikwijls zich zelf beschouwen als “niet de moeite waard”: hun zelfvertrouwen en zelfbewustzijn brokkelen steeds verder af.
Revalidatie betekent voor Los Pipitos in de eerste plaats werken aan het herstel van het gevoel van eigenwaarde van een kind. Revalidatie betekent ook dat een kind wordt geholpen om zijn persoonlijke en maatschappelijke mogelijkheden te vergroten. Natuurlijk speelt de opheffing of vermindering van de fysieke belemmeringen van een kind hierbij een grote rol. Dit kan worden bewerkstelligd door een of meer operaties, (para)medische behandeling, een hulpmiddel of een combinatie hiervan. Maar hoe belangrijk dit aspect van de revalidatie ook is, het is meestal niet toereikend om het geschonden zelfbeeld van een kind te herstellen, noch om zijn toekomstkansen voldoende te verbeteren. Minstens even hard is nodig dat het kind zijn cognitieve en sociale vaardigheden kan ontwikkelen.
Om kinderen met een handicap te laten ervaren dat ze er wel degelijk toe doen, probeert Los Pipitos hen ook te helpen om hun potentieel aan kwaliteiten, gevoelens en verwachtingen zo goed mogelijk te ontwikkelen. In de hulpverlening gaat de aandacht daarom uit naar alle factoren die voor hun welzijn van belang zijn. De hulp is gericht op de versteviging van hun weerbaarheid en veerkracht, de ontwikkeling van hun zelfbewustzijn en het vergroten van hun persoonlijke en sociale mogelijkheden. Uiteindelijk doel van de revalidatie is dat het kind verbonden raakt met zijn omgeving, dat het niet meer aan de kant staat, maar zo actief mogelijk deel uitmaakt van het gezin, van de lokale gemeenschap en van de maatschappij.
De rol van de ouders en de samenleving
Om te komen tot revalidatie en integratie door het gehandicapte kind en jongere in de samenleving is een alomvattend concept nodig dat verder gaat dan een individuele benadering van de problematiek. De vereniging Los Pipitos ondersteunt daarom enerzijds de ouders in hun zorg voor hun gehandicapte kind en anderzijds zijn de ouders betrokken bij de revalidatie en integratie van hun kind in de samenleving. Dit is immers een van de peilers van de Vereniging van Ouders en Familieleden en Vrienden van Gehandicapte Kinderen. In het kader van dit concept van “community based rehabilitation” treedt de vereniging regelmatig in de publiciteit om zo een sterker bewustzijn bij de bevolking teweeg te brengen voor de problemen van gehandicapte kinderen en jongeren en om hun maatschappelijke integratie te bevorderen. Zo bestaat er een wekelijks radioprogramma, waarin de doelstellingen en resultaten van de vereniging als ook de plannen voor de toekomst worden uiteengezet.
Daarnaast worden door leden van de vereniging in de dorpen en gehuchten in het hele land families opgezocht, wier gehandicapte kinderen nog niet aan therapeutisch-pedagogische programma’s deelnemen, en wordt geprobeerd hen te stimuleren zich in te zetten voor de persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke integratie van hun kinderen.
